Kompendium · tabele
Rozmiary i kolory sprzętu
Kolory wenflonów i igieł, skala Charrière dla cewników, dobór rurek intubacyjnych, przyrządów nadgłośniowych i rurek gardłowych – w jednym miejscu.
Kolory etykiet strzykawek (ISO 26825)
Międzynarodowa norma ISO 26825 przypisuje grupom leków kolory etykiet na strzykawkach – żeby w stresie i przy słabym świetle od razu odróżnić np. opioid od wazopresora. Antagonistów oznacza się kolorem ich grupy z białymi ukośnymi paskami. Etykieta zawsze zawiera też nazwę leku i stężenie (mg/ml) – kolor tylko pomaga, nie zastępuje czytania.
| Etykieta | Grupa | Leki z wykazu ratownika |
|---|---|---|
| propofol | Leki indukujące (anestetyki dożylne) propofol, ketamina, etomidat, tiopental | – (poza wykazem ratownika) |
| Diazepam | Benzodiazepiny midazolam, diazepam, klonazepam | Diazepam, Midazolam, Klonazepam |
| Flumazenil | Antagoniści benzodiazepin flumazenil | Flumazenil |
| rokuronium | Leki zwiotczające mięśnie rokuronium, sukcynylocholina | – (poza wykazem ratownika) |
| neostygmina | Odwracanie zwiotczenia neostygmina, sugammadeks | – (poza wykazem ratownika) |
| Morfina | Opioidy fentanyl, morfina | Morfina, Fentanyl |
| Nalokson | Antagoniści opioidów nalokson | Nalokson |
| Adrenalina | Wazopresory adrenalina, noradrenalina, efedryna | Adrenalina, Noradrenalina |
| Metoprolol | Leki obniżające ciśnienie urapidyl, metoprolol, nitrogliceryna iv | Metoprolol, Nitrogliceryna, Urapidyl |
| Lidokaina | Leki miejscowo znieczulające lidokaina | Lidokaina |
| Atropina | Leki antycholinergiczne atropina | Atropina |
| Metoklopramid | Leki przeciwwymiotne metoklopramid, tietylperazyna | Metoklopramid, Tietylperazyna |
| LEK | Pozostałe leki bez dedykowanego koloru – etykieta biała z nazwą i stężeniem | Amiodaron, Adenozyna, Siarczan magnezu, Wodorowęglan sodu 8,4%, Heparyna, Furosemid, Hydrokortyzon, Deksametazon, Klemastyna, Hydroksyzyna, Mannitol 15%, Glukagon, Glukoza 20%, Ketoprofen, Metamizol, Paracetamol, Ibuprofen, Drotaweryna, Papaweryna, Kwas traneksamowy |
- Leki podawane doustnie, wziewnie lub we wlewie z worka (np. kwas acetylosalicylowy, salbutamol w nebulizacji, płyny) nie mają koloru etykiety strzykawki.
- Gotowe naklejki w kolorach ISO są dostępne komercyjnie; w części podmiotów stosuje się je tylko w anestezjologii – sprawdź procedury swojego podmiotu.
- Lek rozcieńczony (np. adrenalina 1 mg w 10 ml) – zawsze dopisz na etykiecie końcowe stężenie.
Kaniule dożylne (wenflony) – kolory i przepływy
Rozmiar w gauge (G): im większa liczba, tym cieńsza kaniula. Przepływ grawitacyjny dla wody – orientacyjnie, różni się między producentami.
| Kolor | Rozmiar | Średnica zewn. | Przepływ ok. | Typowe zastosowanie w ZRM |
|---|---|---|---|---|
| pomarańczowy | 14 G | 2,1 mm | 270–330 ml/min | masywny krwotok, wstrząs, szybka resuscytacja płynowa |
| szary | 16 G | 1,7 mm | 180–220 ml/min | uraz wielonarządowy, krwawienie, wstrząs |
| biały | 17 G | 1,5 mm | ok. 130 ml/min | rzadziej stosowany, szybkie przetoczenia |
| zielony | 18 G | 1,3 mm | 90–105 ml/min | standard u dorosłego w stanie nagłym, NZK, OZW, udar |
| różowy | 20 G | 1,1 mm | 55–65 ml/min | większość pacjentów stabilnych, leki, płyny |
| niebieski | 22 G | 0,9 mm | 31–36 ml/min | seniorzy z cienkimi żyłami, dzieci |
| żółty | 24 G | 0,7 mm | 18–22 ml/min | niemowlęta, małe dzieci |
| fioletowy | 26 G | 0,6 mm | ok. 13 ml/min | noworodki, wcześniaki |
- Krótsza i grubsza kaniula = większy przepływ (prawo Poiseuille'a). Do resuscytacji płynowej dwie grube, krótkie kaniule są lepsze niż cewnik centralny.
- Niektórzy producenci oznaczają 14 G kolorem brązowym.
Igły iniekcyjne – kolory nasadek
| Kolor | Rozmiar | Średnica | Zastosowanie |
|---|---|---|---|
| różowy | 18 G | 1,2 mm | pobieranie leków z ampułek i fiolek |
| kremowy | 19 G | 1,1 mm | pobieranie leków |
| żółty | 20 G | 0,9 mm | pobieranie leków, iniekcje im |
| zielony | 21 G | 0,8 mm | iniekcje domięśniowe u dorosłych, pobieranie krwi |
| czarny | 22 G | 0,7 mm | iniekcje im, podawanie leków |
| niebieski | 23 G | 0,6 mm | iniekcje im u szczupłych i dzieci, podskórne |
| pomarańczowy | 25 G | 0,5 mm | iniekcje podskórne i śródskórne |
| brązowy | 26 G | 0,45 mm | iniekcje podskórne i śródskórne |
| szary | 27 G | 0,4 mm | iniekcje śródskórne, podskórne |
- Do pobierania leku z ampułki szklanej używaj igły (najlepiej z filtrem), a do podania pacjentowi – nowej igły.
- Kolory nasadek igieł są inne niż kolory wenflonów tego samego rozmiaru – nie myl ich (np. zielony: igła 21 G, wenflon 18 G).
Cewniki (Foley, do odsysania, zgłębniki) – skala Charrière
Rozmiar w Ch (Charrière) = Fr (French): 1 Ch = 1/3 mm średnicy zewnętrznej. Kod barwny łączników jest wspólny dla cewników moczowych, do odsysania i zgłębników.
| Kolor | Rozmiar | Średnica | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|
| jasnozielony | 6 Ch | 2,0 mm | odsysanie u noworodków |
| jasnoniebieski | 8 Ch | 2,7 mm | odsysanie u niemowląt, cewnik moczowy u niemowląt |
| czarny | 10 Ch | 3,3 mm | dzieci, odsysanie przez rurkę u dzieci |
| biały | 12 Ch | 4,0 mm | cewnik moczowy u kobiet i dzieci starszych, odsysanie |
| zielony | 14 Ch | 4,7 mm | cewnik moczowy u dorosłych, odsysanie przez rurkę u dorosłych |
| pomarańczowy | 16 Ch | 5,3 mm | cewnik moczowy u mężczyzn, zgłębnik żołądkowy |
| czerwony | 18 Ch | 6,0 mm | zgłębnik żołądkowy u dorosłych, odsysanie gęstej treści |
| żółty | 20 Ch | 6,7 mm | krwiomocz ze skrzepami (cewnik płuczący) |
| fioletowy | 22 Ch | 7,3 mm | jak wyżej, płukanie pęcherza |
- Cewnik do odsysania przez rurkę intubacyjną: rozmiar w Ch ≈ (średnica wewnętrzna rurki w mm − 1) × 2, czyli nie więcej niż połowa jej światła.
- Cewnikowanie pęcherza nie należy do rutynowych czynności w ZRM – zależy od wyposażenia i procedur podmiotu.
Rurki dotchawicze – dobór
| Pacjent | Rozmiar (średnica wewn.) | Głębokość przy zębach |
|---|---|---|
| Noworodek donoszony | 3,0–3,5 mm | ok. 9–10 cm |
| Niemowlę | 3,5–4,0 mm | ok. 10–12 cm |
| Dziecko > 1 r.ż. – rurka z mankietem | wiek/4 + 3,5 mm | wiek/2 + 12 cm |
| Dziecko > 1 r.ż. – rurka bez mankietu | wiek/4 + 4 mm | wiek/2 + 12 cm |
| Kobieta | 7,0–7,5 mm | ok. 20–21 cm |
| Mężczyzna | 7,5–8,0 mm | ok. 22–23 cm |
- Przygotuj zawsze rurkę o pół numeru mniejszą i większą.
- Głębokość orientacyjna – położenie zawsze potwierdzaj kapnografią i osłuchiwaniem.
Przyrządy nadgłośniowe – dobór wg masy ciała
| Rozmiar | i-gel | Maska krtaniowa (LMA) |
|---|---|---|
| 1 | 2–5 kg | do 5 kg |
| 1,5 | 5–12 kg | 5–10 kg |
| 2 | 10–25 kg | 10–20 kg |
| 2,5 | 25–35 kg | 20–30 kg |
| 3 | 30–60 kg | 30–50 kg |
| 4 | 50–90 kg | 50–70 kg |
| 5 | powyżej 90 kg | 70–100 kg |
- Zakresy mogą się nieznacznie różnić w zależności od producenta – sprawdź oznaczenie na opakowaniu.
- Szczegóły zakładania: karta „Nadgłośniowe przyrządy”.
Rurki ustno-gardłowe (Guedel) i nosowo-gardłowe
| Rurka | Rozmiar | Długość / średnica | Dla kogo |
|---|---|---|---|
| Guedel | 000 / 00 | 40 / 50 mm | noworodki, wcześniaki |
| Guedel | 0 / 1 | 60 / 70 mm | niemowlęta, małe dzieci |
| Guedel | 2 | 80 mm | dzieci, drobni dorośli |
| Guedel | 3 | 90 mm | kobiety |
| Guedel | 4 / 5 | 100 / 110 mm | mężczyźni, duzi dorośli |
| Wendl (nosowo-gardłowa) | 6–7 | 6–7 mm | kobiety |
| Wendl (nosowo-gardłowa) | 7–8 | 7–8 mm | mężczyźni |
- Kolory rurek Guedla różnią się między producentami – zawsze dobieraj miarą: kącik ust → kąt żuchwy.
- Wendl: nozdrze → płatek ucha.
Strzykawki i pozostały drobny sprzęt
| Element | Rozmiary | Do czego |
|---|---|---|
| Strzykawka | 1 ml (tuberkulinowa) | małe dawki, dzieci, rozcieńczenia (np. adrenalina, fentanyl u dzieci) |
| Strzykawka | 2 / 2,5 / 5 ml | większość leków w bolusie |
| Strzykawka | 10 / 20 ml | płukanie dostępu, rozcieńczanie, bolus płynu u dziecka |
| Strzykawka | 50 ml (Luer-Lock) | pompa strzykawkowa, odsysanie, karmienie przez zgłębnik |
| Aparat do przetoczeń | standard ok. 20 kropli = 1 ml | płyny; mikroaparat ok. 60 kropli = 1 ml – dzieci, dokładne dawkowanie |
| Kranik trójdrożny, przedłużacz | — | podawanie kilku leków, dostęp IO |
- Liczba kropli/min = objętość (ml) × 20 ÷ czas (min) dla standardowego aparatu.
Kolory zgodne z normami ISO; przepływy i zakresy wagowe orientacyjne – sprawdzaj oznaczenia producenta.