Wskazania i dawkowanie w ZRM
| Sytuacja | Dorośli | Dzieci |
|---|---|---|
| Przełom nadnerczowy (choroba Addisona, przewlekła steroidoterapia) | 100 mg iv/im | < 1 r.ż.: 25 mg; 1–5 lat: 50 mg; ≥ 6 lat: 100 mg |
| Ciężkie zaostrzenie astmy | 100–200 mg iv | 4 mg/kg iv (max 100 mg) |
| Wstrząs oporny na płyny i wazopresory (ERC 2025, dzieci) | — | 1–2 mg/kg iv (max 100 mg) |
| Anafilaksja – lek drugiej linii, po adrenalinie | 200 mg iv/im (nie rutynowo) | wg wieku jak wyżej |
Przeciwwskazania
W stanach nagłych praktycznie brak. Ostrożność: czynne zakażenie (np. grzybicze), cukrzyca (hiperglikemia), wrzód trawienny.
Działania niepożądane
Hiperglikemia, zatrzymanie sodu i wody, hipokaliemia, nadciśnienie, pobudzenie; przy długotrwałym stosowaniu – immunosupresja.
Pułapki egzaminacyjne
- W anafilaksji steroid nie ratuje życia – działa po godzinach. Wg ERC 2025 nie ma dowodów na rutynowe stosowanie; najpierw adrenalina im.
- Pacjent przewlekle na steroidach (lub z chorobą Addisona) w ciężkim stanie, z hipotensją oporną na płyny – myśl o przełomie nadnerczowym.
- Chory z Addisonem często ma przy sobie własną ampułkę hydrokortyzonu i kartę – sprawdź.
- Hydrokortyzon ma też działanie mineralokortykoidowe – dlatego to lek z wyboru w przełomie, a nie deksametazon.