Drgawki, sedacja, OUN

Mannitol 15%

Mannitolum · aktualizacja 4 listopada 2026

Grupa
Diuretyk osmotyczny
Postać w ZRM
roztwór do wlewu dożylnego 15% (150 mg/ml)
Mechanizm w jednym zdaniu
Podnosi osmolalność osocza i „wyciąga” wodę z tkanki mózgowej do naczyń, obniżając ciśnienie śródczaszkowe w ciągu 5–15 minut; działa silnie moczopędnie.

Wskazania i dawkowanie w ZRM

SytuacjaDorośliDzieci
Objawy wgłobienia (np. po urazie głowy: spadek GCS, jednostronnie szeroka źrenica, nadciśnienie z bradykardią) – po konsultacji0,25–1 g/kg iv we wlewie 15–20 min0,25–1 g/kg iv

Przeciwwskazania

Hipowolemia / wstrząs (działa moczopędnie – pogłębi hipotensję), ciężka niewydolność nerek (bezmocz), obrzęk płuc i ciężka niewydolność serca, ciężkie odwodnienie, czynne krwawienie śródczaszkowe (poza zabiegiem – ostrożnie).

Działania niepożądane

Hipotensja (przez diurezę), zaburzenia elektrolitowe (hiponatremia, hipokaliemia), przeciążenie krążenia i obrzęk płuc na początku wlewu, ostre uszkodzenie nerek.

Pułapki egzaminacyjne

  1. Nie profilaktycznie – tylko przy objawach wgłobienia.
  2. Hipotensja w urazie głowy zabija – mannitol jest przeciwwskazany u pacjenta we wstrząsie; u chorego z urazem i hipotensją priorytet to RR (skurczowe ≥ 110 mmHg w ciężkim urazie mózgu).
  3. Kryształy – sprawdź roztwór przed podaniem (w zimnie mannitol wykrystalizowuje), podawaj przez zestaw z filtrem.
  4. Pacjent zacznie oddawać dużo moczu – przy długim transporcie rozważ cewnik.
  5. Alternatywą jest hipertoniczny NaCl – nie ma go jednak na liście leków ratownika.

Kalkulator dawki na kg

Wpisz masę ciała, żeby zobaczyć dawki.

Kalkulator pomocniczy do nauki. Zawsze sprawdź dawkę z aktualnymi wytycznymi i stężeniem ampułki.

Przypadki kliniczne

Przypadek 1

Upadek z drabiny

54-latek (80 kg), upadek z 3 m, uraz głowy. GCS spada z 13 do 7, prawa źrenica szeroka, nie reaguje na światło. RR 170/95, HR 52, oddech nieregularny.

Pokaż rozwiązanie krok po kroku
  1. Spadek GCS + jednostronnie szeroka źrenica + nadciśnienie i bradykardia (triada Cushinga) → wgłobienie.
  2. Priorytet: drogi oddechowe, SpO₂ ≥ 94%, normokapnia (EtCO₂ 35–40 mmHg); krótka hiperwentylacja tylko jako pomost przy objawach wgłobienia.
  3. RR prawidłowe → po konsultacji mannitol 0,25–1 g/kg (80 kg: 20–80 g = ok. 130–530 ml 15%) we wlewie 15–20 min.
  4. Głowa uniesiona o 30°, kołnierz nie uciska szyi.
  5. Transport do ośrodka z neurochirurgią, wcześniejsze powiadomienie.

Źródła

Materiał wyłącznie edukacyjny. Nie zastępuje aktualnych wytycznych, ChPL ani procedur obowiązujących w Twoim podmiocie.

← Wszystkie leki