Rana kłuta lub postrzałowa klatki piersiowej to jedno z obrażeń, które mogą szybko zabić – nie tylko przez krwawienie, ale też przez zaburzenia oddychania. Pomoc świadka sprowadza się do kilku prostych czynności, które trzeba znać.
Rana ssąca – co się dzieje
Gdy przez ranę w ścianie klatki piersiowej powietrze dostaje się do jamy opłucnej, płuco po tej stronie zapada się (odma). Czasem słychać „ssanie” lub widać bąbelkowanie krwi przy oddechu. Ranny ma duszność, a jego stan może się szybko pogarszać.
Pierwsza pomoc krok po kroku
- Bezpieczeństwo – w zdarzeniu z napastnikiem najpierw zagrożenie, potem pomoc (kolejność MARCH).
- Odsłoń klatkę piersiową – przetnij ubranie, sprawdź przód, boki i plecy. Rany wylotowe i drugie rany łatwo przeoczyć.
- Zakryj ranę dłonią w rękawiczce, zanim przygotujesz opatrunek.
- Załóż opatrunek wentylowy – przyklejany opatrunek z zastawką, która wypuszcza powietrze z klatki, ale nie wpuszcza go do środka. Wytrzyj krew i pot wokół rany, aby opatrunek się przykleił. Przy kilku ranach – każdą zaklej osobno.
- Brak opatrunku wentylowego? W ostateczności można użyć szczelnego materiału (folia, opakowanie po opatrunku) – ale wtedy trzeba szczególnie uważnie obserwować rannego.
- Ułożenie – przytomny ranny zwykle sam wybiera pozycję, w której łatwiej mu oddychać (często półsiedzącą). Nieprzytomnego układa się na boku – najlepiej na stronę zranioną.
- Wezwij pomoc i nie zostawiaj rannego samego. Chroń przed wychłodzeniem.
Odma prężna – na co uważać
Jeśli powietrze gromadzi się w klatce piersiowej i nie ma ujścia, ciśnienie rośnie, uciska płuco i serce. To stan bezpośredniego zagrożenia życia. Objawy:
- narastająca duszność, szybki, płytki oddech,
- niepokój, potem zaburzenia świadomości,
- objawy wstrząsu: bladość, zimny pot, szybkie tętno, spadek ciśnienia,
- poszerzone żyły szyjne, ściszony szmer oddechowy po stronie urazu (ocenia personel medyczny – zobacz osłuchiwanie).
Co może zrobić świadek? Jeśli ranny ma założony szczelny opatrunek, a jego stan się pogarsza – odklej na chwilę brzeg opatrunku, aby uwolnić powietrze („odbarczenie” przez ranę), a potem przyklej ponownie. Odbarczenie igłą wykonują wyłącznie przeszkoleni medycy.
Czego nie robić
- nie wyjmuj ciała obcego (noża, odłamka) z rany – ustabilizuj je opatrunkiem,
- nie podawaj rannemu nic do picia ani jedzenia,
- nie zakładaj ciasnego bandaża okrężnie wokół klatki – utrudnia oddychanie.
Opatrunek wentylowy warto mieć w apteczce na krwotoki – zobacz, co powinna zawierać.
Szkolenia z medycyny pola walki: szkolenia TCCC dla służb i ochrony oraz szkolenia TECC dla urzędów, instytucji i firm. Kontakt: [email protected].
