Płyny infuzyjne

Koloidy (HES, żelatyna)

Płyny koloidowe (skrobia hydroksyetylowana, żelatyna modyfikowana) · aktualizacja 4 listopada 2026

Grupa
Płyny koloidowe (substytuty osocza)
Postać w ZRM
roztwór do wlewu dożylnego (np. żelatyna 4%, HES 6%)
Mechanizm w jednym zdaniu
Duże cząsteczki dłużej pozostają w naczyniach niż krystaloidy, zwiększając objętość krwi krążącej – ale bez przewagi w przeżyciu i z istotnymi działaniami niepożądanymi.

Wskazania i dawkowanie w ZRM

SytuacjaPostępowanie
Hipowolemia, gdy krystaloidy nie wystarczają – tylko wyjątkowożelatyna: wg ChPL, zwykle 500 ml; HES – pozwolenia zawieszone w UE
Sepsa, oparzenia, krytycznie chorzyNIE – HES zwiększa śmiertelność i uszkodzenie nerek

Przeciwwskazania

HES: sepsa, oparzenia, niewydolność nerek, krytycznie chorzy, ciężka koagulopatia, uraz mózgu z krwawieniem. Żelatyna: uczulenie (w tym na białko wołowe), przewodnienie.

Działania niepożądane

Reakcje anafilaktyczne (szczególnie żelatyna), zaburzenia krzepnięcia, uszkodzenie nerek (HES), świąd (HES), przewodnienie.

Pułapki egzaminacyjne

  1. HES jest w wykazie rozporządzenia, ale pozwolenia na dopuszczenie do obrotu w UE są zawieszone – w praktyce nie stosuje się.
  2. Koloidy nie poprawiają przeżycia w porównaniu z krystaloidami.
  3. Żelatyna – najczęstsza przyczyna anafilaksji wśród płynów; obserwuj po rozpoczęciu wlewu.
  4. Pierwszy wybór we wstrząsie to krystaloid zbilansowany, a w krwotoku – krew.

Przypadki kliniczne

Przypadek 1

Wysypka podczas wlewu

Pacjent z hipowolemią otrzymuje w szpitalu żelatynę. Po 5 minutach wlewu: pokrzywka, świsty, RR spada z 100/60 do 70/40.

Pokaż rozwiązanie krok po kroku
  1. Objawy z B i C po rozpoczęciu wlewu koloidu → anafilaksja na żelatynę.
  2. Natychmiast zatrzymaj wlew i usuń zestaw.
  3. Adrenalina 0,5 mg im, tlen, krystaloid w bolusie przez nowy zestaw.
  4. Powtórz adrenalinę po 5 min bez poprawy; odnotuj uczulenie w dokumentacji.

Źródła

Materiał wyłącznie edukacyjny. Nie zastępuje aktualnych wytycznych, ChPL ani procedur obowiązujących w Twoim podmiocie.

← Wszystkie leki