Kołnierz ogranicza ruchy kręgosłupa szyjnego. Współczesne wytyczne odchodzą od rutynowego zakładania – liczy się ograniczenie ruchomości całego kręgosłupa (SMR) u wybranych pacjentów.
Kiedy używać
- Podejrzenie urazu kręgosłupa szyjnego wg oceny klinicznej (mechanizm, ból, tkliwość, deficyt neurologiczny, zaburzenia świadomości)
Przeciwwskazania i ostrożność
- Rozważ rezygnację z kołnierza: ryzyko dla dróg oddechowych, wymioty, pobudzenie i walka z kołnierzem
- Uraz penetrujący szyi – kołnierz może utrudnić ocenę i nie poprawia wyników
Przygotowanie
- Stabilizacja głowy rękami w pozycji neutralnej przez drugą osobę
- Dobór rozmiaru według producenta (zwykle odległość od barku do linii żuchwy)
Krok po kroku
- Utrzymuj ręczną stabilizację przez cały czas
- Wsuń tylną część kołnierza pod szyję, ułóż przednią część pod brodą
- Zapnij rzep, sprawdź, czy kołnierz nie uciska żył szyjnych i nie utrudnia otwarcia ust
- Przenoś na materacu próżniowym lub noszach podbierakowych; deska – głównie do ewakuacji
⚠️ Najczęstsze błędy
- Rutynowe zakładanie każdemu po urazie
- Kołnierz za ciasny – wzrost ciśnienia śródczaszkowego, utrudniony dostęp do dróg oddechowych
- Zdjęcie ręcznej stabilizacji przed pełnym unieruchomieniem
Opracowanie: QRMed · aktualizacja 2026-11. Opis ogólny – zawsze stosuj się do instrukcji producenta konkretnego urządzenia i procedur swojego podmiotu.